SDLC (Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü) Nedir? Nasıl Çalışır? SDLC Süreçleri ve Modelleri

SDLC (Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü) Nedir? Nasıl Çalışır? SDLC Süreçleri ve Modelleri
Hosting Fiyatları

Bilgisayar bilimleri alanına girerken, Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsünü (SDLC) anlamak, projelerin başarılı bir şekilde yürütülmesi için çok önemlidir. 

Peki SDLC (Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü) tam olarak nedir?

SDLC (Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü) Nedir?

Software Development Life Cycle (SDLC) yani Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü anlamına gelir. Yazılım geliştiricilerin yazılım sistemlerini planlamak, tasarlamak, geliştirmek, test etmek ve sürdürmek için izledikleri yapılandırılmış bir yaklaşımdır. Her aşamanın, yüksek kaliteli yazılım ürünlerinin başarılı bir şekilde geliştirilmesini ve uygulanmasını sağlamaya yardımcı olan kendi faaliyetleri ve çıktıları vardır.

SDLC (Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü) Neden Önemlidir?

SDLC, programlama sorunlarının çözümünde çok önemli bir rol oynar. Bu model, sorunların tanımlanmasını, değerlendirilmesini ve çözülmesini kolaylaştıran prosedürel bir kılavuz sağlar. Doğru şekilde takip edilmesi halinde, geliştirme sürecini daha hızlı, daha verimli ve hataya daha az eğilimli hale getirebilir.

SDLC’nin önemi sadece yüksek kaliteli yazılım sunma kabiliyetinde değil, aynı zamanda kaynakları, maliyetleri, zaman çizelgesini ve projenin genel kalitesini yönetmeye yardımcı olmasındadır. Bu, kullanıcı gereksinimlerini karşılayan, güvenilir ve verimli bir ürün sunmanızı sağlar.

Örneğin, bir şirketin müşteri ilişkileri yönetimi (CRM) yazılımı geliştirmek istediğini varsayalım. Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü olmadan ekip hemen kodlamaya başlayabilir ve sonuçta verimsiz ve maliyetli bir ürün ortaya çıkabilir. Öte yandan, SDLC’yi kullanırlarsa, gereksinimleri toplayarak, bir plan yaparak, sistemi tasarlayarak, yazılımı geliştirerek, test ederek, dağıtarak ve ardından optimum performans için bakımını yaparak işe başlar

SDLC’nin sistematik yaklaşımı, kaliteyi artırırken ve tasarımdan teslimata kadar geçen süreyi kısaltırken yazılım geliştirme maliyetini düşürmeye yardımcı olur. SDLC güvenilir, etkili ve verimli bir yazılım ürünü sunar.

SDLC (Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü) Modelleri

Kaynak: javatpoint

Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü (SDLC) modeli, yazılım geliştirme ekipleri tarafından yazılım uygulamalarının geliştirilmesini yönetmek ve yönlendirmek için kullanılan sistematik bir yaklaşımdır

Her birinin kendine özgü aşamaları ve özellikleri olan çeşitli SDLC modelleri vardır. SDLC modelinin seçimi projenin gereksinimlerine, karmaşıklığına, zaman çizelgesine ve geliştirme ekibinin tercihlerine bağlıdır. 

En yaygın SDLC modellerinden bazıları aşağıdakileri içerir:

1. Şelale Modeli (Waterfall Model)

Şelale modeli en eski ve en geleneksel SDLC modellerinden biridir. Bir sonraki aşamaya geçmeden önce her bir aşamanın tamamlanması gereken doğrusal ve sıralı bir yaklaşım izler. 

Aşamalar temel olarak gereksinim toplama, analiz, tasarım, kodlama, test, dağıtım ve bakımı içerir. Bir aşama tamamlandıktan sonra nadiren tekrar ziyaret edilir, bu da geliştirme sürecinin ilerleyen aşamalarındaki değişikliklere uyum sağlamak için daha az esnek olmasını sağlar.

2. Yinelemeli Model

Yinelemeli model, geliştirme sürecini iterasyon adı verilen daha küçük döngülere ayırır. Her bir iterasyon SDLC aşamalarının tamamını içerir ve yazılımın artımlı sürümlerinin teslim edilmesine olanak tanır. 

Her iterasyondan alınan geri bildirim, sonraki iterasyonları iyileştirmek için kullanılır ve değişen gereksinimlere uyum sağlamayı kolaylaştırır.

3. Spiral Model

Spiral model, risk değerlendirmesi ve analizi ile yinelemeli yaklaşımı birleştirir. Dört aşamadan tekrar tekrar geçmeyi içerir: planlama, risk analizi, mühendislik ve değerlendirme. 

Özellikle risklerin tanımlanması ve geliştirme süreci boyunca etkin bir şekilde yönetilmesi gereken büyük ve karmaşık projeler için kullanışlıdır.

4. Agile Model

Agile, uyarlanabilir planlama, evrimsel geliştirme, sürekli iyileştirme ve erken teslimatı teşvik eden oldukça esnek ve işbirlikçi bir SDLC modelidir. Yinelemeler veya sprintler olarak adlandırılan kısa geliştirme döngülerinde çalışan yazılımın küçük artışlarını sunmaya odaklanır.

Scrum ve Kanban gibi agile metodolojiler, müşteri geri bildirimlerine ve işbirliğine öncelik vererek yazılımın müşteri ihtiyaçlarını etkin bir şekilde karşılamasını sağlar.

5. V-Model

V-Model, SDLC’nin her aşamasında testi vurgulayan şelale modelinin bir uzantısıdır. Her geliştirme aşamasına karşılık gelen bir test aşaması vardır ve yazılımın ilerlemeden önce kapsamlı bir şekilde test edilmesini sağlar. V-Model, daha az hata ile daha yüksek kalitede yazılım sunulmasına yardımcı olur.

6. Artımlı Model

Artımlı model, geliştirme sürecini daha küçük, yönetilebilir parçalara böler ve her bir parça yazılımın işlevsel bir bölümünü temsil eder. 

Her aşama bir öncekinin üzerine inşa edilir ve aşamalı olarak özellikler ve işlevler eklenir. Bu model, bazı özelliklerin daha erken teslim edilmesine olanak tanıyarak belirli son teslim tarihleri ve öncelikleri olan projeler için faydalı olur.

7. DevOps Modeli

Geleneksel bir SDLC modeli olmasa da DevOps, geliştirme ve operasyon ekipleri arasındaki işbirliğini vurgulayan kültürel ve operasyonel bir yaklaşımdır. Daha hızlı ve daha güvenilir yazılım teslimatı sağlamak için sürekli entegrasyon, sürekli teslimat ve sürekli dağıtımı vurgular.

Her SDLC modelinin güçlü ve zayıf yönleri vardır ve model seçimi projenin kendine özgü özelliklerine ve gereksinimlerine bağlıdır. En uygun modelin seçilmesi ve etkin bir şekilde uygulanması, başarılı yazılım ürünlerinin istenen zaman çizelgesi ve bütçe dahilinde teslim edilmesi için çok önemlidir.

Hangi SDLC Modeli Sizin için Doğrudur?

Yazılım geliştirme yaşam döngüsü (SDLC) modeli, projenin gereksinimlerine ve ekibin tercihlerine bağlı olarak değişir. Her bir modelin avantajları ve dezavantajları vardır. Örneğin, waterfall modeli belirli ve sıralı bir ilerleme sağlar, ancak esneklik eksikliği nedeniyle değişen gereksinimlere uyum sağlamakta zorlanabilir. Çevik (agile) metodlar ise esneklik ve sürekli geri bildirim sağlar, ancak belirsizlik altında çalışmak için daha uygundur.

Hangi SDLC modelinin sizin için doğru olduğunu belirlemek için proje gereksinimlerinizi, zaman ve bütçe kısıtlamalarını, ekibinizin beceri ve tercihlerini, ve projenin karmaşıklığını değerlendirmeniz gerekir. Her projenin kendine özgü ihtiyaçları vardır ve bu nedenle doğru SDLC modelini seçmek önemlidir.

Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü SDLC Süreçleri

Aşağıdaki listede SDLC’nin tüm süreçlerini bulabilirsiniz:

1. Gereksinim Toplayın

SDLC, proje paydaşlarının, son kullanıcıların ve konu uzmanlarının yazılımın amacını, işlevlerini ve kapsamını tanımlamak için işbirliği yaptığı gereksinim toplama aşamasıyla başlar. 

Birincil hedef, tüm geliştirme süreci için bir temel görevi gören açık, özlü ve net gereksinimleri yakalamak ve belgelemektir.

2. Analiz ve Planlama

Gereksinimler belirlendikten sonra geliştirme ekibi bunları kapsamlı bir şekilde analiz etmeye başlar. Bu aşamada fizibilite çalışmaları yürütülür, kaynak gereksinimleri değerlendirilir ve potansiyel riskler belirlenir. 

Ardından, geliştirme takvimini, görev dağılımını ve ekip üyelerinin sorumluluklarını özetleyen iyi tanımlanmış bir proje planı formüle edilir.

3. Tasarım

Tasarım aşamasında, yazılım mimarları ve tasarımcıları, toplanan gereksinimlere dayanarak yazılım için bir plan oluşturur. Sistemin mimarisini, veri yapılarını ve arayüz düzenlerini detaylandıran üst düzey ve alt düzey tasarımlar hazırlanır. Bu aşama kodlama ve uygulama için zemin hazırlar.

4. Uygulama

Tasarım tamamlandığında, gerçek kodlama ve programlama ön plana çıkar. Geliştiriciler, kodlama standartlarına ve en iyi uygulamalara bağlı kalarak kaynak kodunu yazarlar. Tasarımı işlevsel bir yazılım ürününe dönüştürmek için çeşitli programlama dilleri, çerçeveler ve araçlar kullanır.

5. Test

Test aşaması, yazılımın kalitesinin ve güvenilirliğinin sağlanmasında çok önemli bir rol oynar. Birim testi, entegrasyon testi, sistem testi ve kullanıcı kabul testi (UAT) dahil olmak üzere birden fazla test türü gerçekleştirilir. Bu kapsamlı test süreci, kusurların ve hataların belirlenmesine ve düzeltilmesine yardımcı olarak sorunsuz ve hatasız bir kullanıcı deneyimi sağlar.

6. Dağıtım

Başarılı bir test ve onaydan sonra yazılım dağıtıma hazırdır. Üretim ortamına yayınlanarak son kullanıcılar tarafından erişilebilir hale getirilir. Geliştirmeden canlı ortama sorunsuz bir geçiş sağlamak için uygun dağıtım prosedürleri izlenir.

7. Devops

DevOps ilkelerini SDLC’ye entegre ederek işletmeler daha hızlı geliştirme döngüleri, daha sık ve güvenilir sürümler, daha kısa pazara sunma süresi ve geliştirme ve operasyon ekipleri arasında daha iyi uyum sağlayabilir. Ayrıca işletmelerin müşteri beklentilerini karşılayan ve rekabet avantajı sağlayan yüksek kaliteli yazılımlar sunmasını sağlar.

8. Bakım

Yazılım geliştirme, dağıtımla sona ermez. Bakım aşaması, yazılımı güncel, güvenli ve optimize tutmak için sürekli izleme, destek ve güncellemeleri içerir. Kullanıcılar tarafından bildirilen hatalar ele alınır ve değişen gereksinimlere uyum sağlamak için yeni özellikler eklenir.

SDLC Güvenliği Nasıl İşleme Alır?

Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü (SDLC), yazılım geliştirme süreci boyunca güvenlik endişelerini gidermek için tasarlanmıştır. SDLC, güvenlik uygulamalarını her aşamaya dahil ederek nihai yazılım ürününün sadece işlevsel değil, aynı zamanda güvenli ve dayanıklı olmasını sağlar. Bu yaklaşım, yazılım geliştirmeye daha bütünsel ve proaktif bir yaklaşım oluşturmak için güvenliği DevOps ile birleştirilmesiyle DevSecOps uygulamalarının dahil edilmesiyle daha da güçlendirilir.

SDLC’nin Diğer Yaşam Döngüsü Yönetim Metodolojilerinden Farkı 

SDLC içinde başka yaşam döngüsü yönetim metodolojilerinden farkı aşağıdaki şekildedir:

SDLC vs. Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü

Sistem geliştirme yaşam döngüsü, diğer yaşam döngüsü yönetimi metodolojilerinin bir parçasıdır. İşletmeler için bir BT sistemi planlama ve oluşturma sürecidir.

Sistem geliştirme yaşam döngüsü, sahada çalışmayı da içeren bir BT sistemi çerçevesinde karmaşık görevleri tamamlamak için işbirliği yapan donanım, yazılım ve bileşenlerin kurulmasını ifade eder.

SDLC ve Yazılım Test Yaşam Döngüsü (STLC)

Yazılım test yaşam döngüsü (STLC), altıncı SDLC aşamasında belirtilen test türlerine odaklanır. Entegrasyon, güvenlik, performans, birim, yazılım ve sistem testi yaşam döngüsünü içerir.

STLC yalnızca yazılım testi aşamasına odaklanırken, SDLC keşif, analiz ve dağıtım da dahil olmak üzere yazılım geliştirmedeki sekiz aşamanın tamamını tanımlar.

SDLC ve Ürün Geliştirme Yaşam Döngüsü (PDLC)

Ürün geliştirme yaşam döngüsü (PDLC) yalnızca bir SDLC’nin gerçek yazılım geliştirme aşamasındaki bütçeyi, zaman çizelgelerini ve görevleri tanımlar.

Geliştiricilerin, canlı bir ortama girmeden önce ürünü son haline getirmek için amaçlanan programlama dilleriyle kodu yazmaları için gereken süreyi kapsar.

Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü ve Yazılım Test Yaşam Döngüsü

SDLC (Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü) ve STLC (Yazılım Test Yaşam Döngüsü), yazılım geliştirme yolculuğunda iki farklı ancak birbirine bağlı süreçtir. 

Farklılıklarını ve benzerliklerini anlamak için aşağıdaki tabloyu inceleyebilirsiniz:

ParametrelerSDLCSTLC
AmaçYazılımın genel gelişimine odaklanır.Yazılımın test aşamasına odaklanır.
KapsamTüm yazılım geliştirme sürecini kapsar.Test faaliyetlerini ve ilgili süreçleri kapsar.
FaaliyetlerGereksinimlerin toplanması, tasarım, kodlama, uygulama, bakım vb.Test planlama, test tasarımı, test yürütme, hata takibi, test kapatma vb.
VurguYazılımın geliştirilmesi ve teslimi.Titiz testlerle yazılım kalitesinin sağlanması.
Zaman ÇizelgesiTüm yazılım geliştirme yaşam döngüsünü kapsar.Genellikle geliştirme tamamlandıktan sonra gerçekleştirilir.
TeslimatYazılım uygulamaları, dokümantasyon, kullanım kılavuzları, vb.Test planları, test senaryoları, hata raporları, test metrikleri, test özet raporları vb.
Temel ZorluklarDeğişen gereksinimler, proje yönetimi, kaynak tahsisi vb.Test ortamı kurulumu, test verilerinin kullanılabilirliği, zaman kısıtlamaları, hata yönetimi vb.
İlişkiSTLC, SDLC’nin bir parçasıdır.STLC, SDLC içinde bir aşamadır.
İşbirliğiGeliştirme, test ve ilgili diğer ekipler arasında işbirliği.Test ekibi, geliştirme ekibi ve diğer paydaşlar arasında işbirliği.
AmaçKullanıcı gereksinimlerini ve hedeflerini karşılayan yüksek kaliteli yazılımlar geliştirmek.Etkin testler yoluyla hataları belirleyerek ve çözerek yazılım kalitesini sağlamak.
Domain Sorgulama