Blog » Teknoloji » NFT Nedir? Ne İşe Yarar? Telif Hakkında Dijital Devrim
Nedir, Nasıl Yapılır? Teknoloji

NFT Nedir? Ne İşe Yarar? Telif Hakkında Dijital Devrim

Hosting Fiyatları

Bitcoin‘in Blockchain (Blok Zincir) teknolojisi ile Satoshi Nakamoto tarafından üretilmesinden sonra, aslında dijital bir devrim gerçekleşmiş oldu.

Kim olduğu hala muamma olan Satoshi Nakamoto ve blok zincir teknolojisi de Bitcoin ve kripto paralar sayesinde meşhur oldu. Ancak blockchain teknolojisinin bize kazandırdığı tek şey kripto paralar değil.

NFT (Non Fungible Token) da bu kazanımlardan biri. NFT, yakın zamanda sanatçı Mike Winkleman’ın Beeple dijital eserinin 69 Milyon USD gibi yüksek bir tutarla NFT olarak bir koleksiyonere satılması sayesinde duyuldu.

Tabi birçok kişinin aklından “NFT Nedir?” ve “NFT Ne İşe Yarar?” sorusu geçti ve bu yazıda NFT hakkında bilgi vereceğiz.

NFT Nedir?

NFT (Non-Fungible Token) yani değiştirilemez token, diijital bir eserin (görsel, ses, video vs)  blockchain teknolojisini kullanarak tescillenmesi ve bir Token haline getirilmesi anlamına geliyor.

NFT Nedir?

Dijital dosyalar yapısı gereği kolayca kopyalanabilmektedir, peki normalde böyle dijital bir eserin ilk üreticisi veya sahibinin kim olduğunu nasıl ispat ederiz?

Sorun şu ki normalde edemeyiz ancak blockchain teknolojisi ile “Token” haline getirilirse ne kadar kopyalarsak kopyalayalım eserin üreticisi veya o anki sahibinin kim olduğu blok zincirde kayıtlı olduğu için sahipliğiniz kolayca ispat edilebilir. 

Blockchain teknolojisinin güzel yanı budur, tescil kimse tarafından manipüle edilemez. Zincire kaydedilen bilgi aynı anda milyonlarca bilgisayar tarafından kaydedildiği için blok zincirin değiştirilmesi söz konusu değildir. 

Blok zincir aynı zamanda bir veri kayıt aracıdır, dijital belgelerin imzası ve kimden kime iletildiği de bu sistemde kaydediliyor. Bir nevi noter hizmeti veren blok zincir, sistemi takip eden diğer kişiler tarafından tasdiklenmiş bir belge oluşmasını sağlıyor.

İsterseniz konuyu daha iyi aktarabilmek için “Blockchain  Nedir?”, “Token Nedir?” ve “Blockchain Sistemi Nasıl Çalışır?” gibi konulara değinelim.

Blockchain Nedir?

Çoğumuz bu sistemi uzun karakterlerle ifade edilen dijital cüzdanlara, Bitcoin veya kripto para aktarılması ve bu işlemin blok zincire (Blockchain) kaydedilmesi olarak biliyoruz. Tabi ki şuan en genel kullanımı bu yönde ancak aslında bu yöntem diğer birçok resmi işlemde de kullanılabiliyor.

Blockchain Nedir?

Merkeziyetsiz ve herhangi bir kişi veya kurumun hakimiyetinde olmayan blockchain, aslında tüm paydaşların takibi altında oluşturulmaktadır. 

Örneğin bilgilerin yazıldığı, sayfa sayısı ve numarası değiştirilemeyen milyonlarca birebir kopyası olan bir defter düşünün. Bu öyle bir defter ki her bilgi eklendiğinde diğer kopyalarına da otomatik olarak kaydediliyor olsun. 

Kötü niyetli kişilerce böyle bir defterde herhangi bir değişiklik yapmak ve manipüle etmek için tüm defterlerin ele geçirilip değiştirilerek, tekrar dağıtılması gerekir değil mi?

Tüm defterlerden farklı veri içeren bir defter çıkarsa o defterin itibarı olur muydu, tabi ki olmazdı. Bu defterde yazılı olan bilgilerin herkes tarafından tasdik edilmiş olması o defterin doğruluğu hakkında şüphe doğurmaz değil mi?

Blockchain tam olarak o defteri ifade ediyor. Dijital ortamda karmaşık matematiksel işlemler ile hash kodlu şifrelerinin çözülmesi ile oluşturulan blok zincir bahsettiğimiz o dijital defter aslında. 

Aynı anda milyonlarca kullanıcı tarafından zincire yeni bir veri yazılıyor ve eş zamanlı olarak tüm kopyalar eşleştiriliyor. Bu işlemi yapabilmek için çok güçlü bilgisayarlara ihtiyaç var. Madenci denilen bu kişiler güçlü bilgisayarlar ile bu sisteme destek veriyorlar. Bunun karşılığında da her kayıt başına kripto para olarak bir ödül ele geçiriyorlar. 

 Böyle bir sistem, ulusal ve uluslararası resmi işlemlerin, sözleşmelerin, para alışverişlerinin ve önemli verilerin kaydedilmesi için de kullanılabilir. 

Blockchain hakkında daha çok bilgiye, konuyu çok sade ve anlaşılabilir bir şekilde anlatan ünlü ekonomist Prof. Dr. Özgür Demirtaş’ın Youtube videosundan ulaşabilirsiniz.

Blockchain, birbiri ardına dizilen hash kodlarıyla şifrelenmiş verilerin, zincir sistemine bağlı milyonlarca bilgisayar tarafından kaydedilmesi sonucu oluşur. Sisteme dahil olan bilgisayarların hepsini ele geçirmediğiniz sürece blok zincirin üzerindeki bilgiyi değiştiremezsiniz. Bu sebeple de zincirin bütünlüğü garanti altına alındığı için değiştirilemez. 

Blockchain Kripto Para ve Güvenilirlik Meselesi

Böylesine güvenli olan blok zincir ile ilgili ortaya çıkan “Güvensiz” olduğu hakkındaki dedikodular kripto para sisteminde bulunan kullanıcıların bilinçsizliği nedeniyle oluşmaktadır. 

Blok zincirde bir cüzdandan diğer bir cüzdana para aktarmak için önce doğru aktarım ağını ve IBAN numarasından çok daha uzun ve karmaşık karakterler dizisinden oluşan doğru cüzdan adresinin girilmesi gerekiyor. 

Girilen adres yanlış kişiye ait ise parayı alan kişi size iade etmedikçe geri alınamaz. Böylece ortaya döndürülemeyen bir sonuç çıkar. Bitcoin ve türevlerine Kripto para denmesinin sebebi, cüzdanların hash kodları şeklinde oluşturulmuş olmasıdır. Kripto paralar buna bağlı olarak gizli, şifreli (kripto) yani başkalarınca bilinememektedir.

Kripto cüzdan sahipleri de, cüzdanı oluştururken uzun karakterler dizisinden oluşan bir parola, bir karekod ve uzun kurtarma kelimeler kullanmaktadır. 

Bu bilgileri kaybettiğiniz anda o cüzdana kimsenin erişmesi mümkün değildir. Güvenlik nedeniyle oluşturulmuş bu sistem aslında sistemin yumuşak karnıdır diyebiliriz.

Sisteme ilk giren kişilere verilebilecek en iyi nasihat, kayıt olurken güvenlik için oluşturulan bu karmaşık bilgileri mutlaka dijital olmayan ve güvenilir bir yere kaydetmeleridir. 

Token Nedir? Non-Fungible Token NFT

Blok zincir sisteminde binlerce kripto para türevi bulunuyor. Her birinin alışverişleri kendi ağ sistemleri içinde gerçekleşiyor ve bazı online borsalarda ticareti yapılabiliyor. İlk olarak Bitcoin ile çıkan kripto para ağı, sonrasında, Vitalik Buterin ile Ethereum zincirinin oluşturulmasıyla çeşitlenmeye başladı. 

Bitcoin zinciri de 2017 yılında kendi içinde çatallanarak Bitcoin ve Bitcoin Cash olarak ikiye ayrıldı. Ethereum da kendi zincirinde bir hardfork (zorlu çatallanma) yaşadı ve iki farklı zincir olarak yoluna devam etti, biri Ethereum diğeri Ethereum Classic olarak çatallandı. 

Bu mantıkla birçok kripto para çeşidi (Altcoin) türeyerek kendi zincirlerini oluşturdular ve çok sayıda kripto paranın kendine ait bir blok zinciri ve ağı oluşmuş oldu. 

Token Nedir? Non-Fungible Token NFT

Kripto paralara (Crypto Currency) yani coin deniyor, yani madeni para anlamına gelen coin, dijital madeni para olarak da tarif edilebilir. Token ise Coin’lerden farklı olarak kendi zinciri olmayan veya bir zincire bağımlı olan ve jeton olarak tabir edilen dijital varlıklardır.

Token’ların da birim değerleri vardır bu değer Dijital Sertifika, Coin veya bir Oyun Öğesi olabilirler ve bağlı bulundukları blok zincir içinde alınıp satılabilirler. 

Günümüzde token mantığı ile dijital eserler, komisyon olarak ödenen bir kripto para karşılığında sertifikalandırılıp, blok zincire kaydedilebilmektedir. İşte bu Token’lar değiştirilemedikeleri için NFT (Non-Fungible Token) yani Değiştirilemeyen Token olarak adlandırılırlar. 

Son günlerde çok ilgi gören bu yöntem, sanatçıları kendi eserlerini koleksiyonerlere NFT olarak satmaya teşvik etti. En ilgi gören NFT ilanı da bir tweeti NFT olarak satışa çıkaran Elon Musk tarafından gerçekleştirildi. Elon Musk’ a ait bir tweete 1.1 milyon dolara kadar teklif geldi. 

Yine ülkemizde de Cüneyt Özdemir’e ait bir Tweet  NFT olarak İzzet Pinto adlı koleksiyoner tarafından 10 Bin $ tutarındaki Ethereum karşılığında satın alındı. Daha sonra bu tutar Cüneyt Özdemir tarafından Darüşşafaka’ya bağışlandı.

Ve sonuç olarak satışla ilgili detayları Cüneyt Özdemir şu video ile açıkladı.

NFT Telif Hakkında Dijital Devrim

Bir blok zincire kaydedilen dijital bir eser, NFT haline getirilir ve bir dijital para gibi cüzdanda tutulabilir. Hatta başkasına yollanabilir veya satılabilir. Eserin kime ait olduğunun blok zincirde kayıtlı olması telif hakkı açısından da büyük bir avantaj sağlıyor.

Aslında telif hakkını teknoloji sayesinde özellikle müzik piyasasında “Napster” nedeniyle kaybeden sanatçılar, yine teknoloji sayesinde tekrar telif hakkına sahip oldular. Napster 1999 yılında ortaya çıkan ve müzik parçalarının MP3 formatında kişiden kişiye (Peer to peer) ücretsiz paylaşılmasına yarayan devrim gibi bir programdı. 

Napster, internetin bilgi paylaşımında ne kadar önemli bir yer tutacağının ilk işareti gibiydi. Sonrasında sanatçıların telif hakkı konusunda baskıları sonucu dijital müzik piyasası oluştu artık neredeyse kimse kaset, plak benzeri albüm satın almıyor ve dijital müzik platformlarına abone olarak birçok müziğe ulaşabiliyor.

Aynı şekilde blockchain teknolojisi sayesinde her türlü dijital sanat eseri de NFT olarak sertifikalandırılıyor ve bu durum telif sorunu yaşanmasının önüne geçiyor.

Şimdilik daha yolun başında olunsa da gelecekte muhtemelen tüm dijital eserler NFT olarak kaydedilecek ve bu şekilde paylaşılacak. Çünkü bir NFT eseri sahibi tarafından istenildiği kadar çoğaltılabiliyor, bu yöntem müzik eserleri için rahatlıkla kullanılabileceğini düşünüyoruz.

Nasıl NFT Oluşturulur? NFT ile Nasıl Para Kazanırım?

Bir dijital eseri NFT haline getirmek için bahsettiğimiz gibi bir blok zincir ağına kaydetmek gerekiyor. Bu işlem genelde Ethereum ağında gerçekleştiriliyor ve NFT oluşturmaya yarayan NFT pazar yeri olarak adlandırılan internet siteleri mevcut. Bu internet sitelerinde kendi NFT’lerinizi oluşturup, satışa çıkarabiliyorsunuz. 

Rarible.com

Bu web sitesinde birçok koleksiyoner var ve bu kişilere NFT haline getirdiğiniz eserleri belirlediğiniz ücretlerle satabiliyorsunuz. Ayrıca her eserden istediğiniz kadar kopya oluşturabiliyosunuz. Üye olarak siz de kendi NFT lerinizi oluşturun, belirlediğiniz tutar karşılığında satarak NFT ile para kazanın.

Mintable.com

Ethereum blok zincirine kaydedilen bir NFT için bir komisyon “Gas Fee” ödemeniz gerek ancak ücretsiz hizmet veren yeni pazaryerleri de oluşmuş durumda Mintable web sitesi de bu şekilde hizmet veren bir pazaryeri.

 Nasıl üye olunur ve nasıl NFT oluşturulur hakkında güzel bilgiler sunan bir Youtube videosunu izlemenizi tavsiye ediyorum.

Sonuç

Kendinize ait bir NFT oluşturmak gördüğünüz üzere gayet kolay aslında. Blockchain teknolojisinde yeni olan trendler ileride çok büyük değer kazanma potansiyeline sahip olabiliyor ve değerlendirmekte fayda var.

İster çektiğiniz bir fotoğraf, ister kendinize ait bir resim ya da bir şarkı NFT haline getirilebilir. Ne duruyorsunuz hemen sizde bahsedilen platformların birinden üyelik oluşturup para kazanmaya başlayın. 

Domain Sorgulama
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments