Bilgisayar kullanıcılarından, bilgisayarına format atan ve yeni bir işletim sistemi kurmaya çalışan herkes mutlaka BIOS kelimesine aşinadır. “Bios nedir?” ve “Nerede bulunur?”, “Nasıl çalışır?” gibi soruların cevabını bu yazıda bulabilirsiniz.

BIOS Nedir?

BIOS (Basic Input Output System), bilgisayarların ilk açılışında sistemi başlatan ve işletim sisteminin yüklenmesine olanak tanıyan, anakart üzerindeki bir çipteki ROM (Read Only Memory) üzerinde çalışan bir arayüzdür. Bu arayüz işletim sistemi olmadan da donanım konfigürasyonu işlemlerine olanak sağlar ve işletim sistemi ile donanım (RAM, CPU, Harddisk, Ekran Kartı) arasında iletişimi gerçekleştirir.

BIOS Nasıl Çalışır?

BIOS menüsüne bilgisayar açılışı esnasında ilk görüntü geldiği esnada birçok bilgisayarda farklı olmakla birlikte “F1”, “F2” veya “Del” gibi tuşlara basılarak ulaşılır. Enerjisini anakartta bulunan bir pilden alan BIOS, bu pil tükenirse bilgisayarın çalışmasını başlatamaz.

BIOS Nasıl Çalışır?

Her BIOS arayüzünde farklılıklar olmakla beraber, bu menülerde, sistem saati ayarı, fan hızı ayarı, overclock işlemleri (RAM ve CPU çalışma hızı ayarı), harddisk bağlantı portlarının seçimi ve konfigürasyonları gibi işlemler yapılır.

Anakart ve diğer donanımın uyumluluğu, kullanıma açılıp kapanması da bu ayarlar üzerinden gerçekleştirilmektedir. BIOS olarak da adlandırılan anakart sabit yazılımı, bir bilgisayarın nasıl açılacağını, hangi sürücüden ön yüklendiğini, hangi donanımı tanıdığını ve hatta işlemciyi (CPU) çalıştıracağını tanımlar.  

BIOS Çeşitleri

Farklı üreticilerin geliştirdiği farklı arayüzlere sahip birçok BIOS markası vardır.

  • Award Bios
  • Ami Bios (American Megatrends Inc)
  • MR Bios (Microid Research Inc)
  • Phoenix Bios (Phoenix Technologies)
  • Award Medallion BIOS ( Phoenix BIOS + Award BIOS )

Bunun yanında İki farklı BIOS çeşidi bulunmaktadır.

Geleneksel BIOS

Geleneksel BIOS sürümlerinde mavi ekranlı ve klavye üzerinden menü kontrolü sağlayan kullanım şekli mevcuttur. Bu BIOS türünde 2.1 TB (TeraByte) üzerindeki sabit sürücüleri (harddisk) tanıyamaz ve işleyemezler. 16 bitlik versiyon yazılım ve donanımın önce 32 sonrasında 62 bitlik versiyona dönmesi nedeniyle BIOS türü de değişime uğradı.

Geleneksel BIOS
Geleneksel BIOS ekranı

UEFI (Unified Extensible Firmware Interface) BIOS

Geleneksel BIOS ara yüzünden daha gelişmiş ve kullanışlı olması, donanım parçaları üzerinden daha fazla kontrol, ayar ve konfigürasyon imkanı tanıması nedeniyle daha gelişmiş yapıdadır. Ağ desteğinin olması, 2 TB (TeraByte) üzeri sürücüleri (harddisk) desteklemesi nedeniyle özellikle sunucularda kullanılan bilgisayarlarda tercih sebebi olmaktadır. Ara yüzleri genel olarak kullanıcı dostu ve mouse desteklidir.

UEFI (Unified Extensible Firmware Interface) BIOS
UEFI BIOS ekranı

BIOS Güncelleme Nasıl Yapılır?

Her anakart ve üzerinde gömülü olan BIOS biriminin sürüm ve arayüzü farklılıklar gösterebilir bu sebeple BIOS sürümü güncellemesi yapabilmek için doğru sürümü edinmek büyük önem arz eder.

  • Ana kartınız ve bilgisayarınıza uygun BIOS sürümünü indirin.
  • NTFS olacak şekilde USB belleğinizi biçimlendirin.
  • İndirilen BIOS sürümünü bu USB belleğe kaydedin.
  • Bilgisayarınızın yeniden başlatın ve daha önceden öğrendiğiniz tuş kombinasyonu ile boot menüsüne girin.
  • Boot menüsünde “Advanced” sekmesine gelin.
  • BIOS güncelleme “Start Easy Flash” seçeneğine gelerek USB belleği bulun ve dosyayı çalıştırın.

Bu güncellemelerin tehlikeli yanı var mıdır diye sorarsanız, en büyük risk bu işlemler yapılırken enerji kesilmesi olacaktır. İşlem yarıda kalacak herhangi eylem geri dönülmez sıkıntılara yol açabilir.

BIOS Güncellemenin Faydası Nedir?

Teknolojilerdeki hızlı değişim ortalama bir bilgisayarı en fazla 5 yıl optimum şartlarda kullanım imkanı tanıyor. Bu süreyi geçirdiğiniz bir bilgisayarda BIOS güncellemesiyle uğraşmak ne kadar doğru bir durum tartışılır ancak BIOS güncelleme yapmak ana kartınıza entegre edeceğiniz yeni teknolojilerin uyumunu ve performansını arttırmaya yardımcı olabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir